Διατροφή στην εφηβία: Πώς τρέφεται ο σύγχρονος έφηβος ;

H εφηβεία αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα στάδια ανάπτυξης του ανθρώπου, κατά την οποία συμβαίνουν ραγδαίες ψυχολογικές και σωματικές αλλαγές. Έτσι κάθε έφηβος οδηγείται στην κορύφωση της οργανικής ανάπτυξής του, αλλά και την τελική διαμόρφωση της προσωπικότητας του.

Η εφηβική ανάπτυξη για τα κορίτσια ξεκινάει στην ηλικία των 10-11 ετών και ολοκληρώνεται συνήθως έως τα 15 έτη, ενώ για τα αγόρια ξεκινάει σε ηλικία 12-13 ετών, φτάνει στο μέγιστο ρυθμό ανάπτυξης σε ηλικία 14 ετών και ολοκληρώνεται στα 19 έτη. Οι αυξημένες ενεργειακές ανάγκες σε αυτήν την ηλικία είναι αδιαμφισβήτητο γεγονός, καθώς ο έφηβος χρειάζεται ενέργεια τόσο για την αύξηση του μυϊκού ιστού, όσο και για την ανάπτυξη του σκελετικού και του νευρικού συστήματος, καθώς και για την ανάπτυξη του γεννητικού συστήματος. Είναι λοιπόν απαραίτητο, οι έφηβοι να προσλαμβάνουν την κατάλληλη ποσότητα ενέργειας καθημερινά, αλλά και να γνωρίζουν την ποιότητα των τροφών που θα πρέπει να καταναλώνουν.

Η εφηβεία, κατά γενική ομολογία, είναι ένα χρονικό διάστημα στη ζωή ενός ατόμου κατά την οποία όλοι μας οφείλουμε να βλέπουμε την κατάσταση με αρκετή ευαισθησία, αλλά και ανοχή. Πολύ συχνές είναι οι διατροφικές διαταραχές αυτήν την περίοδο, αφού οι έφηβοι στην προσπάθειά τους να γνωρίσουν και να προσέξουν το σώμα τους, συχνά παρασύρονται σε λανθασμένες διατροφικές επιλογές.

Διατροφικές διαταραχές

Τα στατιστικά δεδομένα σχετικά με τη διατροφή των εφήβων είναι σχεδόν απογοητευτικά μιας και παρατηρούνται αυξημένα ποσοστά διατροφικών διαταραχών, όπως η υπερφαγία (που οδηγεί μακροπρόθεσμα στην παχυσαρκία), η ανορεξία και η βουλιμία. Πρόσφατες μάλιστα μελέτες σε όλο τον πλανήτη έχουν δείξει ότι η μέση κατανάλωση θερμίδων από τους εφήβους υπερβαίνει τις ημερήσιες συνιστώμενες κατά RDA (Recommended Dietary Allowences), σε ποσοστό 104% για τα κορίτσια και 116% για τα αγόρια ηλικίας 15-18 ετών, με ένα ποσοστό 13-36% των εφήβων ηλικίας 12-17 ετών να είναι μέτρια παχύσαρκοι, ενώ ένα ποσοστό 4-12% να παρουσιάζει σοβαρή παχυσαρκία. Η παχυσαρκία στους έφηβους επηρεάζεται τόσο από την κακή διατροφή, όσο και από την έλλειψη φυσικής δραστηριότητας, καθώς το 45% των εφήβων αγοριών και το 69% των εφήβων κοριτσιών ηλικίας 15-18 εκτελούν λιγότερο από μια ώρα μεσαίας έντασης άσκηση για 3-4 φορές την εβδομάδα.


Ακόμα η παχυσαρκία σ’ αυτήν την ηλικία σχετίζεται με την ύπαρξη υπερλιπιδαιμιών, αυξημένης αρτηριακής πίεσης, αλλά και μεγαλύτερου κινδύνου εμφάνισης διαβήτη κατά την ενήλικη ζωή.

Από την απέναντι πλευρά άκρως ανησυχητικά είναι και τα ποσοστά εμφάνισης διατροφικών διαταραχών όπως η ανορεξία και η βουλιμία στους εφήβους. Η λανθασμένη εντύπωση ή και εικόνα για το σώμα τους οδηγεί κυρίως τα κορίτσια στην ασιτία, αλλά και την χρήση εμετικών, καθαρτικών, ανορεξιογόνων ή και λιποδιαλυτικών χαπιών προκειμένου να διατηρήσουν ένα βάρος κάτω του φυσιολογικού. Σύμφωνα με δεδομένα Πανεπιστημίου της Μ. Βρετανίας, ένα στα 10 κορίτσια ηλικίας 12-18 ετών πάσχουν από νευρική ανορεξία, που μακροπρόθεσμα σχετίζεται με νεφρική ανεπάρκεια, οστεοπόρωση, φθορά των δοντιών από την πρόκληση εμέτου, αλλά και καρδιαγγειακών νοσημάτων(όπως οι αρρυθμίες).

Ποιότητα και ποσότητα γευμάτων

Ο σύγχρονος έφηβος, λόγω του γρήγορου ρυθμού ζωής του και του υπερβολικά φορτωμένου προγράμματός του με σχολείο, φροντιστήρια και άλλες δραστηριότητες, συχνά δεν εφαρμόζει το προτεινόμενο σχήμα των «τριών γευμάτων την ημέρα» και των «δύο ενδιάμεσων γευμάτων» που συνιστούν οι διατροφολόγοι-διαιτολόγοι.

Οι περισσότεροι έφηβοι ξεκινούν την μέρα τους παραλείποντας το πρωινό γεύμα, κάτι το οποίο συντελεί στη μείωση των επιπέδων συγκέντρωσης και ενέργειας καθώς και στη μείωση της σχολικής απόδοσης. Επίσης δεν καταναλώνουν τις 4-5 μικρομερίδες φρούτων και λαχανικών (400-500γρ την ημέρα) που συνιστώνται από τον Πανελλήνιο Σύλλογο Διαιτολόγων-Διατροφολόγων. Πάνω από το 50%των εφήβων τρώνε περισσότερα κορεσμένα λιπαρά από τη συνιστώμενη δοσολογία, αφού επιδίδονται στην κατανάλωση του γρήγορου φαγητού τύπου «fast-food» (όπως πίτσες, χάμπουργκερ κλπ.) σε συνδυασμό με την μειωμένη κατανάλωση λευκού άπαχου κρέατος, όπως το ψάρι και τα πουλερικά μαγειρεμένα με υγιεινό τρόπο στο σπίτι. Ακόμα πολλοί από αυτούς έχουν ξεχνούν καθημερινά τελείως την ομάδα των γαλακτοκομικών προϊόντων και φθάνουν στο σημείο να πίνουν γάλα ή να τρώνε γιαούρτι σχεδόν σπάνια. Το συγκεκριμένο γεγονός σχετίζεται με μειωμένη πρόσληψη ασβεστίου, ενός απαραίτητου ιχνοστοιχείου για την ανάπτυξη της σκελετικής μάζας. Η διαπίστωση αυτή είναι ιδιαίτερα σοβαρή καθώς η ελλιπής πρόσληψη ασβεστίου μπορεί να συντελέσει στη μείωση του ρυθμού ανάπτυξης των εφήβων ή στον περιορισμό της μέγιστης σκελετικής τους ανάπτυξης.

Τέλος δείχνουν ιδιαίτερη προτίμηση στο ψωμί, τα μπισκότα, τα κράκερς, τα κέικ και τις πίτες που συντελούν στο ένα τρίτο της ενεργειακής πρόσληψης των εφήβων. Η παρατήρηση αυτή είναι αρκετά σημαντική καθώς φανερώνει ότι οι έφηβοι προσλαμβάνουν ένα μεγάλο μέρος της ενέργειας τους από τροφές με μικρή διατροφική αξία και πολλές θερμίδες εις βάρος άλλων τροφών, πλούσιων σε πολύτιμα θρεπτικά συστατικά, όπως τα λαχανικά και τα φρούτα.

Συμπερασματικά…
Τα προαναφερόμενα στοιχεία μας προκαλούν ιδιαίτερη ανησυχία, καθώς οι μελλοντικοί μας ηγέτες και τωρινοί έφηβοι σιτίζονται με άθλιο τρόπο και πρέπει απαραιτήτως οι γονείς, οι εκπαιδευτικοί, οι επιστήμονες υγείας και κυρίως οι διατροφολόγοι-διαιτολόγοι και οι γιατροί να λάβουν ορισμένα μέτρα για να βελτιωθεί η υπάρχουσα κατάσταση. Οι έφηβοι μας χρειάζονται απαραιτήτως μια οργανωμένη διατροφική εκπαίδευση, διαφορετικά κινδυνεύουμε να μεγαλώσουμε μια νέα γενιά παχύσαρκων ή υποσιτισμένων ατόμων με σοβαρά προβλήματα υγείας. Όλοι μαζί μπορούμε να βοηθήσουμε τους εφήβους μας, αρκεί να ξεκινήσουμε κάποια στιγμή……


About Αλεξάνδρα Αποστολοπούλου

Η Αλεξάνδρα Αποστολοπούλου είναι πτυχιούχος Διαιτολόγος - Διατροφολόγος του Α.Τ.Ε.Ι. Θεσσαλονίκης με εξειδίκευση στις διατροφικές διαταραχές και την παχυσαρκία. Υπήρξε νομαρχιακή εκπρόσωπος για το διάστημα 2003 - 2006 του Πανελλήνιου Συλλόγου Διαιτολόγων και υπεύθυνη διατροφής στην "Ομοσπονδία Ποδοσφαίρου Ολυμπιακού" στην Αμαλιάδα. Είναι ενεργό μέλος της Ένωσης Διαιτολόγων Διατροφολόγων Ελλάδος.

Δείτε όλες τις δημοσιεύσεις από: Αλεξάνδρα Αποστολοπούλου